Azərbaycan–İtaliya strateji tərəfdaşlığı: Enerjidən kompleks iqtisadi əməkdaşlığa
Məşhur Məmmədov,
Milli Məclisin deputatı
Mayın 4-də ölkə rəhbəri İlham Əliyev ilə İtaliya Baş nazi Ciorcia Meloni arasında keçirilən görüşlər Azərbaycan–İtaliya münasibətlərinin yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu nümayiş etdirdi.
Həmin gün təkbətək və geniş tərkibdə danışıqlar aparıldı, eyni zamanda İtaliya Baş nazirinin şərəfinə işçi şam yeməyi təşkil olundu və tərəflər mətbuata bəyanatlarla çıxış edərək strateji tərəfdaşlığın əsas istiqamətlərini vurğuladılar.
Bu görüşlər fonunda iqtisadi göstəricilər xüsusi diqqət çəkir. İtaliya hazırda Azərbaycanın ən böyük ticarət tərəfdaşıdır və 2025-ci ildə ümumi ticarət dövriyyəsinin 24 faizi bu ölkənin payına düşüb.
Daha diqqətçəkən məqam isə Azərbaycanın ixrac etdiyi məhsulların 45,3 faizinin məhz İtaliyaya yönəlməsidir. Bu göstərici iki ölkə arasında iqtisadi əlaqələrin nə qədər dərin və qarşılıqlı asılı olduğunu aydın şəkildə göstərir.
2025-ci ildə iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsi 4 faiz artaraq 11 milyard 860 milyon dollara çatıb. Azərbaycanın bu ticarətdə 10 milyard 824 milyon dollarlıq müsbət saldo əldə etməsi ölkənin əsasən enerji resursları ixrac edən tərəf kimi üstün mövqeyini bir daha təsdiqləyir.
Bu reallıq xüsusilə Avropa İttifaqı-nın enerji təhlükəsizliyi strategiyası baxımından Azərbaycan-ın rolunu daha da artırır.
Azərbaycan eyni zamanda İtaliya üçün Cənubi Qafqaz regionunda əsas iqtisadi tərəfdaşdır. Belə ki, İtaliyanın region ölkələri ilə ticarət dövriyyəsinin 93 faizi Azərbaycanın payına düşür. Ermənistan və Gürcüstanla müqayisədə bu fərq Azərbaycanın regional iqtisadi liderliyini açıq şəkildə ortaya qoyur və onu İtaliya üçün strateji baxımdan əvəzolunmaz tərəfdaşa çevirir.
Son illərdə qarşılıqlı investisiyaların artması da diqqətəlayiqdir. Azərbaycanın İtaliya iqtisadiyyatına təxminən 3 milyard dollar sərmayə qoyması münasibətlərin artıq təkcə ticarət deyil, həm də kapital əməkdaşlığı müstəvisində inkişaf etdiyini göstərir. Bu, tərəflər arasında uzunmüddətli və dayanıqlı iqtisadi bağların formalaşdığını sübut edir.
Bununla yanaşı, qeyri-neft sektorunda əməkdaşlığın genişləndirilməsi əsas prioritetlərdən biri kimi önə çıxır. Sənaye, kənd təsərrüfatı, nəqliyyat-logistika və yaşıl enerji sahələrində birgə layihələrin həyata keçirilməsi üçün geniş potensial mövcuddur. İtaliyanın sənaye və texnologiya sahəsindəki təcrübəsi Azərbaycanın iqtisadiyyatının şaxələndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Ciorcia Meloninin Azərbaycana səfəri həm də siyasi və geoiqtisadi mesaj daşıyır. Uzun illərdən sonra İtaliya hökumət başçısının Bakıya səfər etməsi iki ölkə arasında münasibətlərin prioritet səviyyədə olduğunu göstərir. Eyni zamanda, bu səfər Azərbaycanın Avropa ilə əlaqələrində artan rolunu və regionda “körpü” funksiyasını daha da gücləndirir.
Nəticə etibarilə İlham Əliyev və Ciorgia Meloni arasında keçirilən görüşlər Azərbaycan–İtaliya münasibətlərinin enerji əməkdaşlığından daha geniş və kompleks iqtisadi tərəfdaşlığa keçdiyini təsdiqləyir.
Mövcud dinamika qorunarsa, bu əməkdaşlıq yaxın illərdə Azərbaycanın iqtisadi transformasiyasının əsas hərəkətverici qüvvələrindən birinə çevrilə bilər.
