3 oktyabr 1993-cü il Azərbaycanın dövlətçilik tarixində dönüş nöqtəsi oldu

Qanunsuz silahlı dəstələrin zərərsizləşdirilməsi, dövlət hakimiyyətinin ölkə ərazisində möhkəmləndirilməsi və vahid komandanlığa əsaslanan ordu quruculuğu dövlət müstəqilliyinin qorunmasının əsas şərtlərindən idi.
Bu prosesin mahiyyəti yalnız hərbi struktur yaratmaqdan ibarət deyildi. Məqsəd dövlətin zor tətbiq etmək və təhlükəsizliyi təmin etmək üzrə legitim imkanlarını vahid dövlət institutlarında cəmləşdirmək idi.
Ulu öndərin siyasi fəaliyyətinin mühüm xüsusiyyətlərindən biri mürəkkəb prosesləri dövlətin uzunmüddətli maraqları kontekstində qiymətləndirməsi idi.
Onun siyasi idarəçilik üslubunda hadisələrin səbəb-nəticə əlaqələrinin təhlili, strateji məqsədlərin müəyyənləşdirilməsi, qərarların ardıcıl şəkildə həyata keçirilməsi və beynəlxalq reallıqların nəzərə alınması mühüm yer tuturdu.
Bu xüsusiyyət xüsusilə 1993-cü ildən sonrakı dövlət quruculuğu prosesində özünü göstərdi. Siyasi sabitlik, hüquqi islahatlar, iqtisadi inkişaf, enerji strategiyası, xarici siyasət və milli ideologiya ayrı-ayrı sahələr kimi deyil, vahid dövlətçilik strategiyasının elementləri kimi formalaşdırıldı.

Ümummilli lider Heydər Əliyevin “Dövlətçilik bu gün və gələcəkdə bizim hər bir vətəndaşımızın, cəmiyyətin, dövlətin əsas vəzifəsidir” fikri də bu yanaşmanın mahiyyətini ifadə edir.
1993-cü ildən başlayan proseslərin ən mühüm xüsusiyyəti dövlətçiliyin müxtəlif dayaqlarının paralel şəkildə qurulması idi. Siyasi sabitlik dövlət idarəçiliyinin əsasını yaratdı. Konstitusiya və hüquqi islahatlar dövlətin institusional bazasını möhkəmləndirdi. İqtisadi siyasət müstəqilliyin maliyyə dayaqlarını formalaşdırmağa yönəldi. Neft strategiyası Azərbaycanın dünya iqtisadi sisteminə inteqrasiyasını sürətləndirdi. Xarici siyasət ölkənin beynəlxalq mövqelərinin genişlənməsinə xidmət etdi. Azərbaycançılıq isə milli həmrəyliyin ideoloji əsaslarından birinə çevrildi. Bu istiqamətlərin hər biri ayrı-ayrılıqda mühüm olsa da, onların tarixi əhəmiyyəti məhz bir-biri ilə əlaqəli şəkildə dövlətçilik sistemini formalaşdırmalarında idi. Bu baxımdan 1993-cü il Azərbaycanın müstəqillik tarixində dövlətin sadəcə mövcudluğunun qorunmasından onun institusional və strateji əsaslarının möhkəmləndirilməsinə keçid mərhələsi kimi xarakterizə oluna bilər.
Bu gün Azərbaycan yeni iqtisadi, texnoloji, sosial və geosiyasi çağırışlarla üz-üzədir. Buna görə dövlətçilik irsinə münasibət yalnız tarixi hadisələrin xatırlanması ilə məhdudlaşmamalıdır.
1993-cü ilin əsas dərslərindən biri dövlətin dayanıqlılığının siyasi sabitlik, güclü institutlar, hüquqi baza, iqtisadi imkanlar, milli həmrəylik və strateji xarici siyasətin vəhdətindən asılı olmasıdır.
Ulu öndər Heydər Əliyevin dövlətçilik irsinin mühüm cəhəti də məhz bu kompleks yanaşmadır. Onun siyasi fəaliyyətində dövlət müstəqilliyi məqsəd, dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi vasitə, iqtisadi inkişaf və beynəlxalq əməkdaşlıq isə bu müstəqilliyin dayanıqlı təminatları kimi çıxış edirdi.
Ulu Öndərin “Bizim məqsədimiz Azərbaycanı bir müstəqil dövlət kimi yaşatmaq, inkişaf etdirmək, dünya dövlətləri içərisində güclü, iqtisadi cəhətdən inkişaf etmiş bir dövlətə çevirməkdir” fikri bu dövlətçilik fəlsəfəsinin ümumi məzmununu ifadə edir.
1993-cü il bu baxımdan yalnız Azərbaycanın siyasi tarixində müəyyən bir tarix deyil. Bu, müstəqil dövlətçiliyin qorunması və möhkəmləndirilməsi istiqamətində yeni mərhələnin başlanğıcıdır.
Dövlətçilik isə davamlı prosesdir. Onun qorunması və inkişafı yalnız bir tarixi şəxsiyyətin və ya bir siyasi dövrün deyil, dövlət institutlarının, cəmiyyətin və hər bir vətəndaşın məsuliyyətidir.
Azərbaycanın müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi, dövlət institutlarının inkişaf etdirilməsi, milli maraqların qorunması və ölkənin gələcək nəsillərə daha güclü şəkildə ötürülməsi bu gün də dövlətçilik gündəliyinin əsas məsələlərindəndir.
Ulu öndərin siyasi irsinin Azərbaycan tarixində əsas əhəmiyyəti 1993-cü ildə qarşıya çıxan dövlətçilik böhranının aradan qaldırılması ilə yanaşı, müstəqil Azərbaycanın sonrakı inkişafını təmin edən siyasi, hüquqi, iqtisadi və institusional əsasların formalaşdırılması oldu.