Bu ölkələrdə ər arvadın soyadını götürür

Dünyanın bir çox ölkəsində nikahdan sonra qadının həyat yoldaşının soyadını qəbul etməsi adi ənənədir. Lakin bu qayda universal deyil. Bəzi ölkələrdə kişi də arvadının soyadını götürə bilər. Bəzi cəmiyyətlərdə isə ailə soyadının qorunmasına xüsusi əhəmiyyət verilir.

Soyad məsələsi təkcə hüquqi prosedur deyil. Bu seçim ailə ənənələrinin, nəsil tarixinin, sosial statusun və bəzən də biznes maraqlarının qorunması ilə bağlı ola bilər.

AZERFAX.AZ bu mövzuda kiçik araşdırma edib.

Yaponiyada qədim ənənə

Yaponiya bu baxımdan ən maraqlı nümunələrdən biridir. Ölkənin qanunvericiliyinə görə, nikaha daxil olan cütlük eyni soyadı daşımalıdır. Bu soyad kişinin və ya qadının ailəsindən seçilə bilər.

Burada əsrlərdir mövcud olan “muko-yoshi” ənənəsi diqqət çəkir. Ailənin kişi varisi olmadıqda, bəy gəlinin ailəsi tərəfindən övladlığa götürülə və həmin ailənin soyadını qəbul edə bilər. Bu ənənə xüsusilə ailə biznesinin, mülklərin və nəslin adının qorunması baxımından mühüm rol oynayır.

Yaponiyada bu üsul yalnız adi ailələr arasında deyil, biznes dünyasında da tətbiq olunub. Bir sıra tanınmış şirkətlərin tarixində ailə biznesinin davamlılığını təmin etmək üçün belə varislik modelindən istifadə edildiyi məlumdur.

Almaniyada seçim cütlüyə məxsusdur

Almaniyada nikahdan sonra tərəflərdən biri digərinin soyadını qəbul edə bilər. Cütlük ortaq ailə soyadı seçmək hüququna malikdir və bu soyad həm kişinin, həm də qadının soyadı ola bilər.

Bu yanaşma “ailədə mütləq kişinin soyadı olmalıdır” düşüncəsindən fərqlənir. Beləliklə, kişi də həyat yoldaşının soyadını qəbul edə bilər.

Avstriyada da kişi arvadının soyadını seçə bilər

Avstriyada da nikah zamanı tərəflər ailə üçün ortaq soyad müəyyən edə bilirlər. Bu soyad qadının soyadı olduğu halda, kişi onu qəbul edə bilər.

Əgər cütlük ortaq soyad seçmirsə, hər iki tərəf öz soyadını saxlaya bilər. Bu isə müasir ailələrə daha geniş seçim imkanı yaradır.

ABŞ və Böyük Britaniyada fərdi seçim

ABŞ və Böyük Britaniyada kişinin həyat yoldaşının soyadını qəbul etməsi hüquqi baxımdan mümkündür. Lakin bu praktika qadınların ərinin soyadını götürməsi qədər geniş yayılmayıb.

Kişinin arvadının soyadını seçməsi müxtəlif səbəblərlə bağlı ola bilər. Bəzən qadının soyadı daha tanınmış olur, bəzən ailə və ya şəxsi səbəblər ön plana çıxır. Digər hallarda isə cütlük ənənəvi soyad modelindən uzaqlaşaraq özləri üçün daha uyğun variant seçir.

İspaniyada fərqli sistem

İspaniyada soyad sistemi bir çox ölkədən fərqlənir. Ənənəvi olaraq insan iki soyad daşıyır: biri atadan, digəri isə anadan gəlir. Nikahdan sonra tərəflərin soyadını dəyişməsi geniş yayılmış praktika deyil.

Uşaqların soyadlarının müəyyənləşdirilməsində isə valideynlərin seçim imkanları var. Bu sistem ailədə həm ata, həm də ana tərəfin soyadının qorunmasına şərait yaradır.

Çilidə də soyad ənənəsi fərqlidir

Çilidə də iki soyadlı sistem mövcuddur. Buna görə nikahdan sonra qadının və ya kişinin mütləq şəkildə həyat yoldaşının soyadını qəbul etməsi tələb olunmur.

Bu modeldə soyad insanın şəxsi kimliyinin bir hissəsi kimi qorunur. Ailə qurmaq avtomatik olaraq soyadın dəyişdirilməsi demək deyil.

Soyad artıq sadəcə ənənə deyil

Müasir dünyada soyad məsələsinə münasibət dəyişir. Əvvəllər bu seçim daha çox patriarxal ailə modelinin bir hissəsi hesab olunurdusa, indi bir çox ölkədə hüquqi bərabərlik və şəxsi seçim prinsipləri ön plana çıxır.

Bəzi ailələr üçün soyad nəsil tarixinin davamıdır. Digərləri üçün isə ailə biznesinin və sosial irsin qorunması baxımından əhəmiyyət daşıyır. Buna görə dünyanın müxtəlif ölkələrində kişinin arvadının soyadını götürməsi artıq qeyri-adi seçim sayılmır.