Müsəlman qadınlar xəcalətdən qurtuldu – Qaydanı dəyişdilər
Dünyanın müxtəlif ölkələrində evliliklə bağlı adət-ənənələr və hüquqi qaydalar bir-birindən ciddi şəkildə fərqlənir. Bəzi cəmiyyətlərdə qadının nikaha qədər cinsi münasibətdə olub-olmaması ailələr üçün mühüm məsələ hesab edilir. Lakin elə ölkələr də var ki, belə məlumatların rəsmi sənədlərdə əks olunması şəxsi həyata müdaxilə və ayrı-seçkilik kimi qiymətləndirilir.
AZERFAX.AZ xəbər verir ki, bunun diqqətçəkən nümunələrindən biri Cənubi Asiyada yerləşən Banqladeşdir. Burada bir müddət əvvəl müsəlman nikah sənədində qadının ailə vəziyyəti ilə yanaşı, onun bakirə, dul və ya boşanmış olması da ayrıca göstərilirdi.
Qadının bakirəlik statusu nikah sənədində qeyd olunurdu
Banqladeşdə istifadə olunan müsəlman nikah sənədinin qadınla bağlı bölməsində “Kumari” ifadəsi yer alırdı. Bu söz subay qadını ifadə etməklə yanaşı, onun nikaha qədər cinsi əlaqədə olmadığını da nəzərdə tuturdu. Dul və boşanmış qadınlar üçün isə ayrıca status göstərilirdi.
Hüquq müdafiəçiləri bu yanaşmanı qadının şəxsi həyatına müdaxilə və ayrı-seçkilik kimi qiymətləndirirdilər. Onların fikrincə, nikah sənədi iki insanın ailə qurmasını rəsmiləşdirməli, qadının cinsi keçmişi ilə bağlı məlumatı hüquqi sənədə daxil etməməlidir.
Məsələ məhkəməyə qədər gedib çıxdı. 2019-cu ildə Banqladeş Ali Məhkəməsi nikah sənədində qadın üçün istifadə olunan “Kumari” ifadəsinin dəyişdirilməsinə qərar verdi. Bunun əvəzinə “subay” mənasını verən daha neytral ifadənin işlədilməsi nəzərdə tutuldu. Eyni zamanda, kişilərin nikah sənədində ailə vəziyyətinin göstərildiyi bölməyə də dəyişiklik edildi.
Beləliklə, qadın nikaha daxil olarkən rəsmi sənəddə bakirə olub-olmadığını açıqlamaq məcburiyyətindən azad edildi. Qərar qadın hüquqları və şəxsi həyatın toxunulmazlığı baxımından mühüm addım kimi qiymətləndirildi.
“Bakirəlik” tibbi anlayış deyil
Mövzunun daha diqqətçəkən tərəflərindən biri isə tibbin “bakirəlik” anlayışına yanaşmasıdır. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı bildirir ki, qadının cinsi əlaqədə olub-olmadığını dəqiq müəyyən edən etibarlı tibbi müayinə mövcud deyil.
Xüsusilə himenin görünüşü bu barədə nəticə çıxarmağa imkan vermir. Himenin forması və elastikliyi qadından qadına dəyişir və onun vəziyyəti cinsi əlaqənin olub-olmamasını təsdiqləyən etibarlı tibbi göstərici sayılmır. Bu səbəbdən ÜST “bakirəlik testi”nin elmi və tibbi əsasının olmadığını vurğulayır.
Təşkilatın mövqeyinə görə, “bakirəlik” tibbi diaqnoz və ya tibbi status deyil. Bu anlayış daha çox sosial, mədəni və dini təsəvvürlərlə formalaşıb. Qadının bakirəliyinin onun dəyəri və ya nikaha yararlılığı ilə əlaqələndirilməsi isə ayrı-seçkiliyə və sosial təzyiqə səbəb ola bilər.
Banqladeş nümunəsi də məhz bu baxımdan diqqət çəkir. Burada söhbət yalnız nikah sənədində bir sözün dəyişdirilməsindən getmirdi. Əsas müzakirə mövzusu qadının şəxsi həyatı ilə bağlı belə bir məlumatın ümumiyyətlə rəsmi sənəddə yer almasının nə dərəcədə doğru olması idi.
Bu gün Banqladeşdə nikahların dövlət qeydiyyatı qanunvericiliklə tənzimlənir. Buna görə də “Banqladeşdə qadınlardan bakirəlik tələb olunmur” demək tam dəqiq olmaz. Daha doğru ifadə budur: 2019-cu il məhkəmə qərarından sonra qadının bakirəlik statusunu nikah sənədində açıqlaması tələbi aradan qaldırılıb.
