İnsanlar niyə daha çox kredit götürür?
Bir vaxtlar kredit deyəndə insanların ağlına əsasən ev və avtomobil gəlirdi. İndi isə telefon, mebel, televizor, soyuducu, hətta gündəlik ehtiyaclar belə kredit və taksitlə alınır. Maaşını alan kimi borc ödənişlərini hesablayan insanların sayı artır.
Bəs cəmiyyətdə kreditə bu qədər ehtiyac haradan yaranıb?
AZERFAX.AZ xəbər verir ki, iqtisadçıların fikrincə, əsas səbəblərdən biri gəlirlə xərclər arasındakı fərqin böyüməsidir. İnsanların maaşı müəyyən qədər artsa da, gündəlik həyatın əsas xərcləri də paralel şəkildə yüksəlir. Ərzaq, kirayə, kommunal ödənişlər, nəqliyyat və digər zəruri xərclər ailə büdcəsinin böyük hissəsini aparır. Belə vəziyyətdə böyük məbləğ tələb edən alış-veriş üçün pul toplamaq çətinləşir. Kredit isə həmin ehtiyacı dərhal qarşılamağa imkan verir.
Məsələn, ailənin soyuducusu xarab olduqda yeni cihaz almaq üçün aylarla pul yığmaq mümkün olmaya bilər. Eyni vəziyyət telefon, paltaryuyan maşın və digər məişət texnikasına da aiddir. Taksit imkanları isə insanlara məhsulu bu gün əldə edib pulunu aylarla ödəmək imkanı yaradır.
Burada başqa bir amil də var: istehlak vərdişləri dəyişib. İnsanlar yalnız zəruri ehtiyaclarını deyil, daha rahat və komfortlu həyat üçün lazım olan məhsulları da daha tez əldə etmək istəyirlər. Yeni telefon, avtomobil, mebel və digər əşyalar artıq bir çoxları üçün uzun illər gözləniləcək alış deyil. Reklamlar və sosial şəbəkələr bu istəyi daha da gücləndirir.
Lakin kreditin rahat tərəfi ilə yanaşı, riskləri də var. Bir neçə kiçik taksit ayrı-ayrılıqda böyük görünməsə də, onların ümumi məbləği ailə büdcəsinə ciddi yük yarada bilər. Xüsusilə gəlirin böyük hissəsi əvvəlcədən kredit ödənişlərinə gedirsə, gözlənilməz xərc zamanı ailə çətin vəziyyətə düşür.
Ən təhlükəli məqam isə bir kreditin digər kreditlə bağlanmağa başlamasıdır. İnsan əvvəlki borcu ödəmək üçün yeni borca müraciət etdikdə artıq söhbət sadə alış-verişdən yox, borc dövriyyəsindən gedir.
Kredit özü problem deyil. Problem insanın gəlirinə uyğun olmayan borc yükünün yaranmasıdır. Buna görə də kredit götürərkən yalnız aylıq ödənişə deyil, ümumi geri qaytarılacaq məbləğə və ailə büdcəsində yaranacaq yükə baxmaq vacibdir.
