Qonağa “yox” demək olmaz: bu xalqlarda təhqir sayılır
Qonaqpərvərlik dünyanın müxtəlif xalqlarında fərqli qaydalarla müşayiət olunur.
Bəzi cəmiyyətlərdə ev sahibinin qonağa yemək və ya içki təklif etməsi sadəcə nəzakət jesti hesab edilir. Lakin elə mədəniyyətlər də var ki, qonağın istəyini açıq şəkildə rədd etmək və ya ona birbaşa “yox” demək hörmətsizlik kimi qəbul olunur.
AZERFAX.AZ xəbər verir ki, xüsusilə Yaxın Şərq və Mərkəzi Asiyanın bəzi xalqlarında qonağa qarşı səxavətli davranmaq sosial münasibətlərin mühüm hissəsidir. Ev sahibi qonağın rahatlığını təmin etməyi öz üzərinə düşən vəzifə kimi görür. Bu səbəbdən qonağın süfrədəki təklifdən imtina etməsi də bəzən birbaşa qəbul edilmir, ev sahibi israrla yenidən təklif edə bilər.
İran mədəniyyətində “taarof” kimi tanınan nəzakət ənənəsi buna maraqlı nümunədir. Bu davranış formasında insanlar təklif və ya dəvət qarşısında ilk mərhələdə nəzakət xatirinə imtina edə, qarşı tərəf isə təklifi bir neçə dəfə təkrarlayır. Burada məqsəd sözlərin hərfi mənasından daha çox, qarşılıqlı hörmət və nəzakəti nümayiş etdirməkdir.
Ərəb dünyasının bir sıra cəmiyyətlərində də qonağın ev sahibinin təklifini dərhal rədd etməsi arzuolunmaz davranış sayıla bilər. Qonağa çay, qəhvə və ya yemək təklif etmək qonaqpərvərliyin əsas göstəricilərindən biridir. Təklifin kobud şəkildə rədd edilməsi isə ev sahibinin səmimiyyətinə qarşı laqeydlik kimi başa düşülür.
Mərkəzi Asiyanın bəzi xalqlarında isə qonağın süfrəyə dəvət olunması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Qonağa ən yaxşı yeməklərin təqdim edilməsi və onun rahatlığının düşünülməsi hörmət əlaməti hesab olunur. Buna görə də ev sahibinin təkliflərini sərt şəkildə rədd etmək əvəzinə, daha yumşaq ifadələrdən istifadə etmək münasibətlərin qorunması baxımından daha uyğun sayılır.
Bununla belə, bu qaydalar bütün insanlar üçün eyni şəkildə keçərli deyil. Şəhərləşmə, qloballaşma və müxtəlif mədəniyyətlərin bir-biri ilə daha sıx əlaqəsi nəticəsində ənənəvi davranış formaları dəyişir. Buna görə də konkret bir xalq haqqında “qonağa heç vaxt yox demək olmaz” kimi qəti fikir söyləmək düzgün deyil. Əsas məqam müxtəlif mədəniyyətlərdə eyni sözün və davranışın tamamilə fərqli məna daşıya bilməsidir.
